Tổng thống Trump (bìa trái), cố vấn Jared Kushner (giữa) và Thủ tướng Israel Benjamin Netanyahu tại Jerusalem ngày 22-5 - Ảnh: REUTERS
Ngày 6-12, Tổng thống Mỹ Donald Trump đã đảo ngược chính sách chưa được chuẩn y trong hơn 20 năm của Washington với bước đi công nhận Jerusalem là thủ đô Israel, khởi động thời kỳ di dời đại sứ quán trong khoảng Tel Aviv sang.
Theo Hãng tin Reuters, mặc dù thiết kế Hoàng tộc Saudi Arabia - đồng minh chính của Mỹ ở Trung Đông - lên án quyết định trên là "thiếu công bình và vô bổn phận", "bước thụt lùi lớn của tiến trình tự do"..., nhưng các quan chức Ả Rập tiết lộ ban chỉ đạo Riyadh thật ra "ngồi cùng thuyền" với Mỹ.
Bốn quan chức Palestine giấu tên khẳng định thái tử Saudi Mohammed bin Salman và Tổng thống Palestine Mahmoud Abbas đã đàm đạo chi tiết phiên bản kế hoạch hòa bình Israel - Palestine mới do Tổng thống Trump và cố vấn Jared Kushner bắt buộc khi hai người gặp nhau ở Riyadh hồi tháng 11.
Phiên bản kế hoạch đang thai nghén dự định được chính quyền Mỹ lên tiếng vào nửa đầu năm 2018. "Hãy kiên nhẫn, ngài sẽ được nghe tin tốt lành. Tiến trình tự do này sẽ đi lại" - một quan chức Palestine dẫn lời thái tử Mohammed nói với Tổng thống Abbas.
Việc Saudi Arabia bắt tay với Mỹ khá logic ví như xét tới quan hệ nhì nước đã cải thiện thấy rõ dưới thời ông Trump, một phần vì chỉ đạo nhị bên cùng san sẻ quan niệm đối đầu chắc nịch với Iran - tổ quốc đối địch chính của Riyadh ở khu vực.
Tân thái tử Mohammed bin Salma dù mới được thăng tiến nhưng tỏ ra khá táo bạo trong các chế độ chính trị tầm khu vực. Ông phát biểu tại cuộc họp của linh minh chống khủng bố công ty ở thủ đô Riyadh, Saudi Arabia ngày 26-11 - Ảnh: REUTERS
Hình như, giới quan sát nhận định cố vấn khác lạ của tổng thống đồng thời là con rể là ông Jared Kushner (36 tuổi) giữ một vai trò quan trọng trong "quyết định Jerusalem". Không chỉ vì cha của Kushner - tỉ phú Charles Kushner, thân thiết với Thủ tướng Israel Benjamin Netanyahu, mà vị cố vấn trẻ tuổi đầy tham vọng này còn có mối quan hệ thân thiện với người thừa kế ngai vàng mới 32 tuổi của Saudi Arabia.
Trang ProPublica đưa ra một nhận thấy khiến người ta phải suy đoán: Quỹ từ thiện Kushner đã tài trợ ít ra 18.000 đô la cho một khu định cư gây bàn cãi của Israel ở Bờ Tây. Đây là một động thái không dễ dàng hiểu nếu ông Kushner thật sự muốn chứng tỏ vai trò trung lập của một nhà hòa giải Israel - Palestine.
Mặc cho những bình luận của thế giới Ả Rập. Tôi nghĩ đại chúng đều thừa nhận nếu không có Mỹ, ký hợp đồng tự do Israel - Palestine sẽ không bao giờ giải quyết được.
Một quan chức cao cấp Nhà Trắng (Theo Politico)
Quyết định Jerusalem của Mỹ có những hệ quả chẳng thể dự đoán. Rộng rãi thanh niên Palestine đã xuống con đường chống cự các quân sĩ Israel đang kiểm soát an ninh bình an trong khu vực - Ảnh: REUTERS
Chiến lược liều lĩnh
Theo trang Politico của Mỹ, các nguồn tin gần gụi với cố vấn Kushner mách nhỏ ông này đã đích thân "động viên" Tổng thống Trump đưa ra quyết định thừa nhận Jerusalem là thủ đô của Israel.
Mặc cho không may cực kỳ lớn, một nhân vật trong đội ngũ ông Kushner khẳng định viên cố vấn đã quyết liệt ủng hộ kế hoạch. "Dùng từ khích lệ có nhẽ là còn nói cho nhẹ đi. Chính là ông ấy xúc tiến chứ không ai khác" - trang Politico dẫn lời nguồn tin giấu tên.
Cũng theo nguồn tin, những ngày này cố vấn Kushner chỉ thôi thúc một tiêu chí duy nhất: Chứng tỏ phiên bản thân bằng cách thức chốt được một ký hợp đồng cho hòa bình Trung Đông - yếu tố mà đa dạng người ngờ vực ông không có kĩ năng khiến cho được.
"Ông ấy đánh cược vào hi vọng sự phản đối chỉ là hình thức, rằng sau một thời kỳ tĩnh tâm lại, các đồng chí Ả Rập sẽ tiếp tục hợp tác với Mỹ trong phiên bản ý tưởnrg tự do mới dự kiến công bố đầu năm 2018" - vị quan chức giấu tên giải thích.
Tới giờ phút này, "quyết định Jerusalem" là một trong những quyết sách quan trọng nhất của chính quyền Tổng thống Trump, hứa hứa hẹn sẽ để lại phổ quát hệ quả đối với khu vực Trung Đông trong những năm sắp đến.
Vua Jordan Abdullah II (phải) tiếp Tổng thống Mahmud Abbas của Palestine tại Cung điện Hoàng gia ở thủ đô Amman ngày 7-12, tức một ngày sau lên tiếng gây chấn động của Tổng thống Trump - Ảnh: REUTERS
Rất không dễ dàng để mường tưởng làm phương pháp nào nỗ lực tự do có thể tiếp diễn sau quyết định này. Các nhà chỉ đạo Ả Rập - những người đã nỗ lực thúc đẩy mối quan hệ với chính quyền mới của Mỹ, sẽ đề xuất báo cáo phản đối mạnh mẽ.
Ông Ghaith al-Omari, cố vấn cho lực lượng thương lượng của chính quyền Palestine công đoạn 1999-2002
Đối với Kushner, Jerusalem đem đến một thời cơ khôi phục quyền lực đã tiến công mất của ông trong Nhà Trắng. Ông quyết liệt ủng hộ lộ trình nguy khốn này dù Ngoại trưởng Rex Tillerson và Bộ trưởng Quốc phòng James Mattis đều phản đối, theo lời các quan chức Mỹ trong nhóm chiến lược Trung Đông.
Dĩ nhiên, đây sẽ là một bước đi chính trị mang không may cao đối với viên cố vấn tổng thống. "Nếu ông ấy đúng, ông ấy sẽ là anh hùng của các nhân vật. Nếu như sai, xem như ông ấy tiêu" - một nhân vật gần gũi với Kushner bình luận, trang Politico dẫn lại.
Giới quan sát đánh giá quyền lực ở Saudi Arabia và Mỹ đang dồn vào một chỗ tham gia trong tay vài tư nhân - Ảnh: REUTERS
Kì vọng một thương vụ hoàn hảo
Quan điểm của ông Kushner mặc dù mang động cơ tư nhân, thật ra không quá "khó nuốt" đối với Tổng thống Trump, nhất là khi ông hoàn thành được lời hứa tranh cử và lấy lòng được cả các nhà tài trợ thân Israel như tỉ phú Sheldon Adelson.
Các quan chức Nhà Trắng chắc chắn "quyết định Jerusalem" được đưa ra bởi chính Tổng thống Trump sau khi lắng tai quan niệm của các cố vấn, và tuy ông Jared Kushner giữ một vai trò quan trọng, đó chỉ là một trong đa dạng ngôn ngữ.
"Tôi nghĩ tổng thống và ông Jared nghĩ rằng sau đông đảo những phản đối và vài ngày đảo chính, mọi thứ sẽ trở lại chung khi các hiệp thương được nối lại" - một quan chức Nhà Trắng nhận xét.
Bây chừ thắc mắc còn để ngỏ là "quá trình làm cho nguội" sẽ kéo dài bao lâu, thậm chí các quan chức Mỹ những ngày qua cũng công nhận họ không đoán được phản ứng của quả đât Ả Rập và đang theo dõi sát các sự kiện. "Khi giai đoạn này kết thúc, chúng tôi sẽ sẵn sàng để tiếp diễn" - một người chắc chắn.
Cờ của Mỹ và Israel bị mang ra đốt trong một cuộc biểu tình ở Pakistan vào ngày 10-12 - Ảnh: REUTERS
Theo Reuters, một nguồn tin cấp cao từ Saudi Arabia cho nhân thức ông tin rằng chi tiết về bạn dạng chiến lược hòa bình Israel - Palestine sẽ dần lộ diện trong những tuần sắp tới.
"Đừng đánh giá thấp phiên bản năng thương buôn của ông Trump. Ông ấy luôn diễn tả đó là một thỏa thuận ngon lành. Tôi không nghĩ chính quyền của chúng tôi chấp thuận, trừ khi có yếu tố gì đó đủ sức thuyết phục để Vua Salman và hoàng thái tử chìa ra cho nhân loại Ả Rập - rằng ít nhất người Palestine sẽ có được nhà nước của họ" - nguồn tin ẩn danh chắc chắn.
Phản hồi trên hoàn toàn có hạ tầng bởi trước khi đưa ra tuyên bố Jerusalem, Tổng thống Trump đã gọi điện cho Tổng thống Abbas nhấn mạnh Palestine sẽ hữu dụng trong chiến lược hòa bình mới do cố vấn Kushner và đặc phái viên Trung Đông Jason Greenblatt vạch ra.
"Tổng thống Trump đã nói: Tôi sẽ có một số yêu cầu cho ngài và chắc ngài sẽ thích. Khi ông Abu Mazen (Abbas) vặn vẹo hỏi chi tiết, ông Trump không nói gì" - Hãng tin Reuters dẫn lời một quan chức Palestine.
Ngay sau tuyên bố ngày 6-12 của ông Trump, các nhóm chuyển động Do Thái quyền lực ở Mỹ ngay lập tức trút xuống cơn mưa những lời đánh giá tốt ngợi. Tổ chức Republican Jewish Congress do tỉ phú Adelson tài trợ còn lên ý tưởnrg chạy hẳn một mẩu quảng cáo nguyên trang trên báo New York Times với tựa đề: "Tổng thống Trump: Ông đã hứa hẹn. Ông đã làm".
Ông Trump lần trước tiên hứa hẹn sẽ thừa nhận Jerusalem là thủ đô Israel khi ông đọc diễn từ tranh cử (có sự đóng góp nội dung lớn của cậu con rể Kushner) trước nhóm chuyển động thân Israel AIPAC tham gia ngày 21-3-2016.
Xem nhiều hơn: máy bơm tăng áp
0 nhận xét: