Tây Du Ký là tác phẩm kinh điển của học giả Ngô Thừa Ân, được xem là một trong 4 công trình văn chương to con nhất Trung Hoa, cùng với Hồng Lâu Mộng (Tào Tuyết Cần), Thủy Hử (Thi Nại Am) và Tam Quốc Diễn Nghĩa (La Quán Trung). Công trình này được xuất bạn dạng trong khoảng tận những năm 1590 (phương pháp đây tầm 427 năm) và lúc đầu được tác giả giấu tên. Vì sự đồ sộ trong nội dung tác phẩm lẫn những tầng ý nghĩa đa dạng mà đến tận hiện thời, Tây Du Ký vẫn là nguồn cảm hứng vô tận cho các nhà khiến cho phim, từ sau bản chuyển thể truyền hình trước tiên năm 1986 (đạo diễn Dương Khiết).
Tranh minh họa Tây Du Ký của Đại học Chicago
Trong khoảng chuẩn mực đầu tiên
Có thể nói bạn dạng phim Tây Du Ký 1986 là bạn dạng chuyển thể kinh điển nhất và được rộng rãi người trân quý nhất, giống như phiên bản thân nguyên tác. Tất nhiên những nhà làm cho phim, đạo diễn sau này nỗ lực Áp dụng những đổi mới lẫn tư duy điện ảnh tân thời tham gia các phiên bản khiến cho lại nhưng bạn dạng năm 1986 vẫn được cho là chuẩn mực nhất.
Bộ phim đã sản xuất một huyền thoại vĩnh cửu về hành trình thỉnh kinh của 5 thầy trò Đường Tăng, biến thành một di sản văn hóa Phương Đông và câu chuyện gối đầu giường của bao lăm thế hệ người lớn, trẻ thơ. Nó nhịn nhường như là một trường thiên có sức mạnh mãnh liệt khiến bất kỳ những bình chọn, so sánh về kĩ xảo, kĩ thuật điện ảnh biến thành thừa thải dù thật sự vẫn có nhiều hạn giễu cợt. Sức tác động của bạn dạng phim này không chỉ tại TQuốc, từng có một thời điểm dài cứ hè đến là truyền hình nước mình lại chiếu Tây Du Ký, như một "món ăn mùa hè" không thể thiếu của bất kì con trẻ nào.
Cũng đã từng có không ít những phản hồi nghĩ là câu chuyện về 5 thầy trò Con đường Tăng cũng giống như những mẩu chuyện dịu dàng xung quanh nhóm bạn Nobita và Doraemon của Nhật Bản, vừa thú vị mà lại mang rộng rãi tính giáo dục cho trẻ bé. Từ từ điều này không còn là một quan niệm mà số đông trở thành một phản hồi mang tính dân chúng, rằng Tây Du Ký là một công trình bỏ ra cho con trẻ.
Tới những thay đổi tạo nên bàn cãi
Vào năm 2013, Lục Tiểu Linh Đồng (thủ vai Tôn Ngộ Không trong Tây Du Ký 1986) từng tư vấn phỏng vấn với trang Sina đại ý rằng những item can hệ tới tiểu thuyết Tây Du Ký nên tôn trọng ý thức nguyên tác, đừng làm méo mó nội dung. Tuy không trực tiếp ám chỉ nhưng câu trả lời của Lục Tiểu Linh Đồng lúc đó, khi được hỏi về phim Tây Du Giáng Ma Thiên (Tây Du Ký - Mối Tình Ngoại Truyện) do Châu Tinh Trì đạo diễn, khiến cho người đọc tiện lợi nắm bắt được Lục Gia không thích tác phẩm cải biên này.
Lục Tiểu Linh Đồng, sinh năm 1959, "Hầu Ca bạt mạng" của bao thế hệ
Ông còn từng nói rằng rất ái ngại khi những đứa trẻ hỏi ông rằng "Tôn Ngộ Không có bao lăm người yêu?". Ông nghĩ là vấn đề này làm cho chính mình đau lòng và cảm giác nguyên tác bị xuyên tạc quá trớn. Sự việc này cũng từng phát hành một làn sóng với phổ quát luồng quan điểm, trong đó có quan điểm nghĩ là Châu Tinh Trì đang đẩy tính chân-thiện-mỹ của nguyên tác đi quá xa. Dù mối tình bi tráng của Trục đường Tăng và Đoàn Tiểu Thư trong Tây Du Giáng Ma Thiên lấy được cảm tình của một đại bộ phận nhưng cũng không ít người chê cười tạo hình hung hãn của Tôn Ngộ Không trong phiên bản phim này. Năm nay, phần 2 của bộ phim vừa mở bán lại tiếp diễn phát hành làn sóng chia rẽ về vấn đề này. Bộ phim lần này (đạo diễn Từ Khắc) cũng bị bảo rằng kém hay hơn phần 1 và bôi bác bỏ hình ảnh Tuyến phố Tăng quá đà.
"Mối tình ngoại truyện" của Văn Chương và Thư Kỳ HOT năm 2013
Châu Tinh Trì có phải là tội đồ độc nhất vô nhị?
Thật ra, Tây Du Giáng Ma Thiên chẳng hề bộ phim đầu tiên "biến hóa" nội dung Tây Du Ký. Lúc trước Châu Tinh Trì đã từng đảm trách vai Chí Tôn Bảo - hậu thân của Tôn Ngộ Không - trong hai phần phim Đại Thoại Tây Du của đạo diễn Lưu Trấn Vỹ.
Đại Thoại Tây Du không hẳn là thành quả chuyển thể từ tiểu thuyết Tây Du Ký của Ngô Thừa Ân mà chỉ là lấy ngẫu hứng. Giống như Đông Tà Tây Độc của Vương Gia Vệ là một tổ khúc lạ kì về tình và đời của các đại hiệp trong truyện Kim Dung, Đại Thoại Tây Du tập trung chủ yếu tham gia anh hùng Chí Tôn Bảo và các mối quan hệ bằng hữu, trong đó có cuộc tình đầy xúc động với Tử Hà Tiên Tử (Chu Ân) trong phần Tiên Lí kì Duyên. Nhì phần phim này khi mở bán (1995) đều được dân chúng và giới phê bình sắp có hăng hái. Cũng có ý kiến nghĩ rằng đây là thành quả Tây Du Ký cải biên hay nhất.
Đại Thoại Tây Du: Tiên Lí Kì Duyên
Gần hơn là hai phần Tây Du Ký điện ảnh của đạo diễn Trương Bảo Thụy: Đại Náo Thiên Cung (2014) và Tôn Ngộ Không Ba Lần Đánh Bạch Cốt Tinh (2016) với sự nhập cuộc của loạt sao lớn Bình thường Tử Đơn, Quách Phú Thành, Châu Nhuận Phát, Hà Nhuận Đông, Phùng Thiệu Phong, Củng Lợi. 2 tập phim này dựa trên cốt truyện Tây Du Ký trong nguyên tác nhưng vẫn có rộng rãi đổi mới trong chi tiết. ví dụ như việc xây dựng lại câu chuyện của Bạch Cốt Tinh (Củng Lợi) hay xoáy tham gia đấu tranh chốn thiên tào. Thậm chí quan hệ tình cảm "một kiếp không về ta đợi một kiếp, mười kiếp chưa về ta đợi mười kiếp" của Ngộ Không - Đường Tăng trong phần 2 cũng khiến rộng rãi người xem cho rằng "hơi lố".
Quách Phú Thành (trái) trong vai Tôn Ngộ Không và Phùng Thiệu Phong (phải) vai Tuyến phố Tam Tạng, bản điện ảnh 2016
Xa hơn nữa, năm 2002, Trương Vệ Kiện từng đầu tư cho phiên bản truyền hình Tề Thiên Đại Thánh (tên gốc Tề Thiên Đại Thánh Tôn Ngộ Không) của đài TVB. Hàng loạt ngôi sao điện ảnh đã hiện ra trong phim như đội ngũ Twins, Tạ Đình Phong, Lâm Chí Dĩnh, Dương Cung Như cùng với nội dung được biến tấu tưng bừng cũng từng gây ra xốn xang. Trong bạn dạng phim này, trước khi biến thành đồ đệ Các con phố Tăng, Ngộ Không từng yêu Bạch Cốt Tinh và cố mối duyên tam kiếp với Tử Lan Tiên Tử - một loài hoa sinh trưởng cùng Thạch Hầu.
Các mốc thời điểm và hero vốn được xem là quy chuẩn của thần thoại Trung Hoa cũng "loạn phách loạn nhịp" trong Tề Thiên Đại Thánh. Tiêu biểu như việc thầy trò Tuyến đường Tăng phải chống chọi với robot vũ trụ hay Natra hình thành cùng thời với Ngộ Không, biến thành bộ đôi bằng hữu "siêu cấp", v.v… Đây được xem là bạn dạng Tây Du Ký gây quá bất ngờ nhất với người theo dõi truyền hình, đặc biệt là phản ứng không tốt của phụ huynh khi đó. Nhưng với những người từng nhàm chán với cái "chuẩn mực" của Tây Du Ký suốt rộng rãi năm thì bộ phim này khá thu hút và giải trí.
Ngộ Không và Tử Lan Tiên Tử trong bản truyền hình 2002
Tiếp diễn là TVB, nhị phần phim truyền hình năm 1996 và 1998 dù được thực hiện theo đẳng cấp nghiêm chỉnh, không xuyên tạc, không châm biếm nhưng vẫn có quan niệm nghĩ rằng "chế tác" quá phổ thông. Nếu Tây Du Ký 1986 phân định rõ ràng tinh quái giới thiện ác nghiệt giữa tiên phật - nhân loại - yêu quái thì phiên bản TVB "mềm mỏng manh hóa" ranh con giới nàykhá phổ biến. Câu chuyện tình lay động lòng người của Thi Thi - Rết Tinh hay mối tình đơn phương của Ân Ân bỏ ra cho Ngộ Không đã thổi một luồng sinh khí rất tươi mới vào hồi Động Bàn Tơ. Hay việc xây dựng thắng lợi những Thạch Hầu khác như Lục Nhĩ Mỹ Hầu, Thông Tý Diên Hầu để biến thành tình địch xứng tầm Ngộ Không cũng được người theo dõi mến mộ. Dù mãi mãi version này cũng không được xếp ngang hàng với phiên bản năm 1986 nhưng nó phần nào vẫn được thừa nhận là một bản chuyển thể đắt giá, có đầu cơ và mới lạ.
Hồi hay nhất bản truyền hình năm 1998
Quay về với sự "sáng tạo" phá vỡ phần nhiều đông đảo rạng rỡ giới trong nguyên tác của Châu Tình Trì với hai phần Tây Du Giáng Ma Thiên. Nói về kiểm ưng chuẩn, TQuốc thuộc hàng "khó khăn qua ải" nhất nhì nhân loại. Thế tại sao nhì phần phim bị cho là "xuyên tạc anh hùng Trục đường Huyền Trang" vẫn được tạo ra trơn? Chỉ một câu: họ Châu quá khéo.
Rõ ràng trong Tây Du Giáng Ma, Trục đường Tăng vẫn là một nhà sư mộ đạo, tốt với quần chúng cùng sứ mệnh thỉnh Tây kinh và đám đệ tử vẫn là khỉ, heo, thủy quái mang đầy phạm tội. Những cụ thể làm Trục đường Tăng trở thành "sân say đắm" hay "ma mãnh" bản chất cũng chỉ do người theo dõi tự kiếm được thấy, bởi nó được lồng quá khéo vào những cụ thể hợp thời, tưởng phô nhưng lại khá tinh vi.
Tây Du Giáng Ma 2 - 2017
Bạn nghĩ là Đường Tăng sử dụng roi da quất Ngộ Không là ác? Chẳng hề trong nguyên tác Ngộ Không vẫn bị niệm chú kim cô của Trục đường Tăng tới mất khôn cùng lực sao? Thậm chí cả việc Trục đường Tăng chạnh lòng phàm, ôm ấp mang cả đời mối tình bỏ ra cho một cô gái cũng vậy. Tới cuối cùng thì Các con phố Tăng vẫn đến Tây Trúc chứ có bỏ nhiệm vụ để xây mái ấm với người đẹp đâu!? Những chi tiết, cảnh huống thêm tham gia một cách thức trào lộng, ồn ã, tưởng như xuyên tạc nhưng thực chất cũng chỉ là để dễ dàng tạo sự đồng cảm nơi khán giả, hay phô trương hóa sự châm biếm vốn có sẵn trong nguyên tác thêm một tí.
Vậy chung cuộc Tây Du Ký có thực dành cho trẻ thơ?
Có cơ mà không. Trẻ thơ muôn thuở vẫn yêu thích những cuộc chiến động địa kinh thiên, trừ yêu diệt ma. Người lớn qua đó sẽ dạy cho các em nhân thức rằng thế nào là đúng - sai, thiện - cường bạo. Tây Du Ký chính là tác phẩm mãi mãi không lạc hậu mang tính giáo dục và tiêu khiển song hành. Nhưng không vì thế mà quy chụp nó chỉ dành cho con nhỏ rồi mặc định rằng phim được chuyển thể trong khoảng Tây Du Ký là để dịch vụ trẻ thơ.
Manga Dragon Ball (Akira Toriyama) cũng được lấy ngẫu hứng từ Tây Du Ký
Bản thân nguyên tác của Ngô Thừa Ân không dễ chơi là câu chuyện trừ ma thỉnh kinh của hàng ngũ thầy trò. Số đông những học giả, nhà phê bình đã nghĩ là dựa trên câu chuyện có thật của Tuyến đường Huyền Trang đến Ấn Độ lấy kinh, Tây Du Ký đã vẽ ra một trái đất đa chiều về tâm của nhân loại, các đức tính tu niệm trong Phật Giáo cũng như sự suy yếu của chính quyền Trung Hoa thời bấy giờ.
Trẻ em khi xem Tây Du Ký chỉ thấy thích Ngộ Không dũng mãnh, đa mưu; cười chê Bát Giới mê say ăn mê gái hay Sa Tăng không nhân thức phản kháng; thậm chí là hậm hực vì sự cứng đầu và nhu nhược của Các con phố Tăng. Nhưng với những người lớn, mỗi hero lại biến thành một đức tính mà bất cứ khách hàng nào cũng chiếm hữu. Những chi tiết về việc ngoại giao, quan hệ, hành xử, đền trả cũng được ẩn dụ rất tài giỏi qua các câu chuyện mang tính thần thoại.
5 hero tượng trưng cho "nhân, lễ, nghĩa, trí, tín" cần có ở mỗi người
Thậm chí cụ thể nhị đồ đệ ở Tây Thiên (A Nan và Ca Diếp) đòi Đường Tăng phải dâng bát tiến thưởng mà vua Tuyến đường đã tặng mới truyền kinh thư cũng gây bàn cãi một thời. Có người cho rằng cụ thể này châm biếm việc hối hận lộ nơi cửa Phật nhưng về góc cạnh tu hành, nó chỉ là một chi tiết nói về sự tiến công đổi giàu sang để biến thành người xuống tóc bần hàn, để lại bát quà cao quý để đổi lấy sự phổ độ chúng sinh. Thế đấy, sự đa chiều về góc nhìn trong nguyên tác còn gây tranh biện thì nói chi tới những phiên bản chuyển thế!?
Chưa kể Ngô Thừa Ân đã đánh mất bí quyết đây quá lâu, Tây Du Ký đã biến thành một di sản văn hóa mang tính quần chúng nên chẳng còn người nào có quyền thay thế ông để khẳng định thế nào là đúng-sai về mặt ý nghĩa. Đây cũng là nguyên nhân khiến hàng loạt phiên bản Tây Du Ký được cải biên nhưng vẫn không có một qui định pháp lý nào có thể phán xét thế nào là quá lố. Ranh mãnh giới của nghệ thuật là không có.
Tây Du Ký - Đại Náo Thiên Cung từng làm khán giả bất ngờ với phương pháp xây dựng hero Nhì Lang Thần
Nhưng, cũng chẳng thể áp đặt vào hầu hết. Cả nhị phần Tây Du Giáng Ma đều được gắn nhãn PG-13 (cấm con trẻ dưới 13 tuổi) ở nước ngoài nhưng hiện nay phần 2 của bộ phim lại được xếp tham gia phân loại P (tầm thường mọi đối tượng) ở vietnam. Sự khác biệt này chính là nghi vấn: "Tây Du Ký là phim dành cho trẻ em bất chấp mọi version?". Cái này thì không. Những biến tấu trong một vài version Tây Du Ký tuyệt đối không dành cho trẻ con. chả hạn như Tây Du Giáng Ma 2, có những chi tiết ngụ ý, ẩn dụ mà cam kết trẻ thơ chưa hiểu được và nó sẽ có thể khiến cho kiếm được thức bị lái theo hướng xấu ví như không giữ vững đúng đằn.
Việc các nhà khiến phim cứ chọn lựa Tây Du Ký làm cho đề tài thì có thể nắm bắt được, vì nó giống như một kho tàng vô giá của TQuốc. Sáng tạo, cải biên để đoạt được phổ biến khán giả mới, thích hợp thời là chuyện nên làm và cổ lỗ vũ. Nhưng sáng tạo đến đâu, tới mức nào để không bị cho là xuyên tạc thái quá cũng cần phải xem xét. Về căn bản, Tây Du Giáng Ma 2 không tới nỗi phải bị lên án vì "phá hoại" nguyên tác nhưng rõ ràng nội dung phần 2 này kém duyên hơn phần 1 phần lớn, chưa đủ để biến những sự châm biến thành cái sâu cay như phần 1 Châu Tinh Trì đã làm cho được. Điều đáng bàn hơn lại đang ở nước ta, trong khi bộ phim này được nghĩ rằng phù hợp với rất nhiều con trẻ.
Xem nhiều hơn: máy bơm đẩy cao
0 nhận xét: